2014/06/18

hakikilik

dünyada en büyük erdem nedir? ahlaklı yaşamak mı? dürüst olmak mı? kurallara uymak mı? bir tutumu ve eylemi en çok hangi yönüyle değerlendirmek gerekir? şu veya bu ahlak koduna uymasına göre mi?

bir süre önce etrafı ateşe verip hapisten çıkarmak istediğim sevgili sevan nişanyan’ın bir konuşmasına gitmiştim. o konuşmada sevan ‘hak’ ve ‘hakikat’ kavramlarının ne kadar güçlü olduğundan bahsetmişti. o zaman çok bir şey anlamadığımı hatırlıyorum. fakat o zaman attığı bumerang yeni yeni geri dönüyor (böyle insanlar ne kadar lazım işte!).

ahlak örneğinden yola çıkalım. bir insanın verili bir ahlak kuralına göre yanlış davrandığı bir duruma şahit oluyoruz diyelim. bu durumda metafizik bir tekele inanmayan bir insanın yapacağı ne vardır? ilki, verili ahlak kuralının kendi ‘basit prensiplerinden’ yola çıkarak elde ettiği referans ahlak çerçevesi ile ne kadar örtüştüğünü sorgulamak… yani hepimizin yaptığı gibi mantık kaldıracıyla ahlaki doğruları sarsmak, sallamak ve gerekirse devirmek - yani ahlaksızca olduğu söylenen eylemi başka bir referans çerçevesi içinde ahlaki kılmak…

fakat gerçek dünyanın gerçek koşulları -buna ister rastgele ekonomik süreçler, ister hormon seviyenizdeki dalgalanmalar diyin- sizi mutlaka sizin basit prensiplerinizden çıkardığınız ahlaki doğruları da ihlal etmeye itecektir - hatta bu kaçınılmazdır. peki böyle bir durum karşısında ne düşünmek gerekir? insanın ahlaksız olduğunu mu? ‘suçlu’ olduğunu mu?

işte hak ve hakikat ve hakikilik kavramı burada devreye giriyor. bir insan bir eylemi gerçekten hakiki sebepler için yapmışsa, bana karşı da olsa, inanılmaz yanlış buluyor da olsam - farkettim ki benim için bu o kadar da önemli değil. yeter ki bu insanın hakiki olduğunu düşünebileyim. çünkü ahlaki doğrularla insan doğramaya kalkarsanız, bir süre sonra doğramak istediğinizi doğradığınızı ötekilere ise müsamaha gösterdiğinizi, aslında kendinizle dalga geçtiğinizi farkedersiniz… halbuki esas pusulanız hakikilik ise, bunların hiçbiri olmaz. çünkü hakiki olandan daha hakiki bir şey yoktur.

0 yorum yapılmış. | yorumları oku | yorum yaz:

Yorum Gönder