2011/02/10

Her Şeyin Kuramı Akademi Dışından mı?

Evrende ne varsa hepsini hesapladığını söyleyen Garrett Lisi'nin hikâyesi, hayatını kendi bildiği şekilde yaşamak isteyen herkese ilham veriyor.

[...]

[Ç]ok daha itibarlı bir üniversiteye kabul edilmesine rağmen sörf yapabilmek için deniz kenarında bir üniversitenin doktora programına katılmasını ya da doktora sonrası programların (ona göre fazlasıyla spekülatif olan) sicim kuramına yoğunlaşmasına kızıp akademik dünyadan kopmaya karar vermesini nasıl açıklayacağız?

Üstelik Lisi sadece akademik dünyadan değil, çoğu insana göre "normal" bir yaşamdan da kopuyor. Aldığı eğitimle gayet iyi bir iş bulabilecekken yazları Hawaii'de sörften, kışları Colorado'da kayaktan ödün vermemek için, onun kadar donanımlı birinin yapacağı düşünülmeyen, düşük gelir getiren işlerde çalışıyor. Arkadaşlarının evlerine misafir oluyor.

Ama bu arada fizik üzerine düşünmekten de vazgeçmiyor. Akademik hayattan iyice kopmasına rağmen son bir deneme yapıp, kafasında evirip çevirdiği bazı fikirleri 2006'da küçük çaplı birkaç konferansta akademisyenlerle paylaşıyor. Gördüğü ilgiden cesaretlenip, 2007'de bu fikirleri arXiv.org adlı web sitesinde "An Exceptionally Simple Theory of Everything" (Her şeyin Sıradışı Basit Kuramı) başlığıyla yayımlıyor.

Kuramsal fiziğe ilgi duymayan biri için çok zor bir metin bu. Basit ve cinaslı başlığın ardından anlaşılması zor matematik terimleri geliyor. Bilinen fizik yasalarını tek bir kuramda birleştirmeye çabalıyor Lisi. Çoğu insan için hiçbir şey ifade etmeyen bu içerik epey gürültü koparıyor, konuyla ilgilenen fizikçileri ikiye bölüyor ve o ana kadar sessiz sedasız yaşayan Garrett Lisi'yi küçük çapta bir yıldız yapıyor.

Akademi dışında kalıp fizikle uğraşan, görünüşe bakılırsa bu işi de gayet iyi kıvıran Lisi kuramın çeriği kadar sıra dışı yaşam tarzıyla da basının ilgisini çekiyor. Albert Einstein'ın en önemli kuramını patent ofisindeki memuriyeti sırasında yazmasından hareketle Lisi için "Sörfçü Einstein" benzetmesi yapılıyor.

[...]

Sonuç olarak, her şeyi hesaplayan kuramın geleceği belirsiz. Ancak sadece akademik dünyanın işleyişine yönelik eleştiriler bile Lisi'yi dinlenmeye değer kılıyor. Makalesini internet üzerinden yayınlayarak, hakem denetimiyle yayın yapan akademik dergiler ve bu yayınların yüksek abonelik ücretlerini tartışmaya açıyor. Daha özgür ve katılımcı bir sistem kurulması gerektiğinden bahsediyor. Daha önce sadece üniversitelerin sağlayabildiği ortamın mekândan bağımsız olarak herhangi bir yerde yaratılabileceğine inanıyor.
NTV Bilim Şubat 2011, sf. 59


Ek: Lisi, bir süre bir Sudbury okulunda gönüllü çalışmış. Bu bağlantılar tesadüfi değil.

İlgili yazı: Kimliksiz

2 yorum yapılmış. | yorumları oku | yorum yaz:

fatih dedi ki...

ilginç bir haber. bu kişi hakkında bir haber daha önce hiç duymamıştım. güncel mi ?

D dedi ki...

Güncel, NTV Bilim'in bu ayki sayısından alıntıladım zaten. Teori ne olur bilinmez, belki yakında çürütülecek fakat böyle iddialar ortaya atmak bile yeterince nadir bulunur zihin gücü istiyor, orası kesin.

Yorum Gönder