2010/03/26

Wikipedia'nin Guvenilirligi

Guvenilirlik meselesi, evrensel bilgi kaynagi olma iddiasindaki Wikipedia icin onemli. Geleneksel ansiklopedi yayincilari Wikipedia ile ayni kategoride olmadiklarini iddia etseler de, iki platformun uzun vadede birbirinin rakibi oldugunu gormek zor degil: Birinin kamu hizmeti olarak gordugu bir isten digerinin kazanc elde etmesinin yaninda, aralarinda icerik uretimi yonunden de farklar var.

Geleneksel ansiklopedide madde, konunun uzmani veya ona danisan yazar kadrosu tarafindan yaziliyor. Her durumda yazarin ya da yazarlarin kim oldugu adiyla saniyla belli. Wikipedia'da ise icerigin uretim surecine isteyen herkes katkida bulunabilir. Yazarlarin cogu anonim kalmayi seciyor, buyuk ihtimalle de konunu uzmani degiller, cunku boyle bir sart aranmiyor. Yapilan katkinin kabul edilebilmesi icin tarafsiz bir bakis acisiyla yazilmis olmasi ve dogrulanabilir olmasi yeterli. Wikipedia hiyerarsisinde deneyimli uyeler kontrol asamasinda soz sahibi; ama bunlarin da mutlaka uzman olmasi gerekmiyor. Butun bunlar nasil bir fark yaratiyor? 2005'te Nature'da yayimlanan bir arastirmaya gore rasgele secilmis 42 maddede Wikipedia 162, Britannica ansiklopedisi 123 hata barindiriyor. "Fark dusundugum kadar cok degilmis" diyorsaniz okumaya devam edin. Cunku Wikipedia sıkı calisiyor, hatalarini daha da azaltmaya ugrasiyor.

Geleneksel bir ansilopedinin internet surumunde bile, hatanin fark edilmesi icin o maddeyi birinin aramasi gerek. Wikipedia, hem supheli hem de cok ama cok populer oldugu icin, gonullu editorlere ek olarak, cok sayida yazilim araciligiyla iyi icerik - kotu icerik ayrimini sistemli bir sekilde yapmaya calisiyor. Bunlardan biri olan Wikitrust, bir algoritma araciligiyla yeni eklenmis icerige, yazarinin gecmisteki katkilarina bakarak bir cesit turuncu renk veriyor. Icerik goruntulendigi halde duzeltilmeden sayfada kaldigi surece guvenilirligi artiyor ve turuncu renk kademe kademe beyazlasmaya basliyor. Renk degisimi, icerigin guvenilirligini bir bakista ele veriyor.

[...]

Bir baska uygulama, WikiScanner, icerige anonim katki yapanlarin IP adreslerini eslestirip bu katkilarin nerelerden yapildigini ve hangi konulara yogunlastigini ortaya koyuyor. Boylece kendileri hakkinda yazilmis bazi bilgileri, hadi sansurlemek demeyelim de, duzeltmek isteyen kurum ve kuruluslarin, adlarina acilmis maddelere mudahale edip etmedikleri anlasilabiliyor.
NTV Bilim, Şubat 2010, Wikipedia: Sonunu Düşünmeyen Kahraman. sf. 44-45

2 yorum yapılmış. | yorumları oku | yorum yaz:

Yalçın inalpulat dedi ki...

Bence biraz sözlük gibi çalışıyor wiki, ülkemizdeki meşhur internet sözlükleri gibi, fakat birazdaha ansiklopedik. yorumsuz oluşu onu ansiklopedik yapmaz elbette, ancak yorumsuz olduğuda söylenemez. bu yüzden wikipedia bence internete uymayan bir ansiklopedi

Deniz dedi ki...

Vikipedi bence sosyal dayanismayla olusturulmasina ragmen profesyonel ansiklopedilerle yarismasi bakimindan cok iyi bir ornek.

Ama internete uymuyor dediginiz seyi tam olarak anlamadim esasinda.

Yorum Gönder